Đầu xuân, lễ dâng trâu tế trời được tổ chức để tri ân tiền nhân, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.

Tọa lạc trên đỉnh đồi Pú Pỏm lộng gió, Đền Chín Gian từ lâu đã trở thành không gian sinh hoạt tín ngưỡng linh thiêng, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Thái nơi đây. Lễ hội Dâng trâu tế trời là nghi lễ truyền thống đặc sắc, thể hiện lòng tri ân đối với các bậc tiền nhân có công khai bản, lập mường, dựng nước và giữ nước; đồng thời gửi gắm ước vọng về quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Theo sử sách và truyền khẩu dân gian, ngôi đền xưa có tên gọi “Tến Xớ Quái” (đền Hiến Trâu), nằm bên dòng suối Tốn dưới chân đồi Pú Pỏm. Trải qua thời gian, di tích từng bị mai một, lễ hội gián đoạn sau năm 1944. Đến năm 2016, đền được khởi công tôn tạo, phục dựng trên nền cũ và hoàn thành vào năm 2017 với kiến trúc nhà sàn truyền thống đặc trưng của người Thái, gồm 9 gian thờ chính – biểu trưng cho sự hài hòa giữa trời, đất và con người.

Điểm nhấn độc đáo của di tích là hình ảnh 9 con trâu đá (6 trâu đen, 3 trâu bạc) quỳ chầu trước sân đền cùng 9 giếng nước tượng trưng, gợi nhắc nguồn nước thiêng – mạch sống nuôi dưỡng bản mường, tạo nên dấu ấn văn hóa riêng có. Năm 2015, Đền Chín Gian được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.

Ông Đàm Văn Thông, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Quân cho biết: đến thời điểm hiện tại, công tác chuẩn bị cho lễ hội cơ bản đã hoàn tất. Ban Tổ chức đã xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận; đồng thời chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và phương án đón tiếp đại biểu, du khách.

Thông qua lễ hội, xã Thanh Quân mong muốn tiếp tục giới thiệu, quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc, tiềm năng, thế mạnh về du lịch của địa phương; qua đó thu hút du khách và các nhà đầu tư đến tham quan, trải nghiệm. Trong thời gian tới, địa phương sẽ phối hợp với các ngành chức năng xây dựng hồ sơ khoa học, trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, công nhận Lễ hội Dâng trâu tế trời Đền Chín Gian là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Với nhiều giá trị văn hóa - tín ngưỡng - tâm linh đặc sắc, lễ hội dâng trâu tế trời đền Chín Gian đã sẵn sàng mời gọi du khách đến khám phá.

Năm nay, lễ hội được tổ chức đầy đủ cả phần lễ và phần hội, với nhiều nội dung được bổ sung, hoàn thiện nhằm tái hiện rõ nét các giá trị truyền thống. Phần lễ diễn ra trang nghiêm với các nghi thức như: lễ tắm trâu, lễ rước, lễ hiến trâu và nghi thức cúng thần – mang đậm bản sắc văn hóa tâm linh của đồng bào Thái. Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao dân gian, góp phần tạo không khí vui tươi, đoàn kết, gắn kết cộng đồng.

Việc tổ chức Lễ hội Dâng trâu tế trời tại Đền Chín Gian không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái, mà còn làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân. Đồng thời, đây cũng là dịp để địa phương quảng bá hình ảnh, tiềm năng, thế mạnh về văn hóa – du lịch, thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Với sự chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng, Lễ hội Dâng trâu tế trời Đền Chín Gian năm 2026 hứa hẹn sẽ diễn ra an toàn, thành công, để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng Nhân dân và du khách thập phương.